Wydawnictwo
Kliknij, aby przejść do Wydawnictwa

Ontologia socjalizmu

Jadwiga Staniszkis

Wydawnictwo: Ośrodek Myśli Politycznej, 2006
Stron: 308
Biblioteka Myśli Politycznej, 53
Dział:
ISBN/ISSN: 9788360125014

 

Autor: Jadwiga Staniszkis

Wydawnictwo: Ośrodek Myśli Politycznej, 2006

Biblioteka Myśli Politycznej, 53

Dział:

Stron: 308

ISBN/ISSN: 9788360125014

O książce

"Komunizm został ze społecznej pamięci wyparty i zapomniany. W Polsce w znacznym stopniu przyczynił się do tego sposób w jakim go - w symbolicznym skrócie - zrekonstruowano myślowo w czasie solidarnościowych protestów. Zobaczenie istoty komunizmu nie tyle w kategoriach instytucji i mechanizmów, ile w języku dobra walczącego ze złem miało niesłychaną emocjonalną nośność. Stało się podstawą solidarnościowej, antypolitycznej utopii, w której i państwo, i społeczeństwo miały funkcjonować według jednego systemu wartości, bez potrzeby "politykowania". Posługiwanie się tą szczególną, moralną taksonomią wymagało jednak wewnętrznego poczucia racji, wytworzonego w Sierpniu 1980 roku poprzez podjęcie ryzyka w imię wartości, a nie potrzeb materialnych. Potem ta atmosfera święta zniknęła, a wraz z nim doświadczanie siebie jako podmiotu moralnego i związane z tym prawo do osądzania. Wróciło milczenie, a symboliczny skrót, rekonstruujący komunizm jako zaprzeczenie "prawdy" (w sensie tomistycznej "prawdy egzystencji", czyli przestrzeni umożliwiającej człowiekowi realizację ugruntowanej jego naturze potrzeby dobra), został z pamięci wyparty.
Pisana ponad dwadzieścia lat temu Ontologia... stanowiła próbę zrozumienia, czym był komunizm. Jak był straszny w swej umniejszającej człowieka absurdalności, nawet wtedy, gdy nie stosował już bezpośredniego terroru. Pokazałam komunizm jako pułapkę dla samych komunistycznych elit, gdy nominalna pełnia nieograniczonej niczym, arbitralnej władzy wcale nie oznaczała realnej kontroli nad rzeczywistością. Przyjęcie takiej perspektywy stanowiło mój odwet. Było też strategią pokonywania strachu. Dlatego ta książka była i jest dla mnie czymś więcej niż tylko kolejną pozycją w moim naukowym dorobku"
.

(ze Wstępu)



O autorce


Jadwiga Staniszkis (1942-). Politolog, socjolog, urodzona w rodzinie związanej tradycjami politycznymi z obozem narodowym. Dzieciństwo spędziła w Gdańsku i Poznaniu. W młodości wyznawała marksizm, związana była z grupą młodych asystentów współpracujących z rewizjonistycznym środowiskiem "komandosów". Wzięła czynny udział w wydarzeniach marca 1968 r. W latach 1970. związana ze środowiskami niezależnych socjologów i opozycji demokratycznej. Pracowała w Ośrodku Doskonalenia Kadr Kierowniczych. W 1971 r. obroniła najlepszy doktorat roku (o biurokracji). W 1976 r. wyjechała na kilkumiesięczne stypendium do USA W sierpniu 1980 r. zaproszona do strajkującej Stoczni Gdańskiej jako doradca, znalazła się w komitecie doradczym, który opuściła na znak protestu, zarzucając doradcom manipulowanie robotnikami i sprzeciwiając się przeforsowaniu zapisu "o kierowniczej roli partii" w tekście porozumień gdańskich. Doradca "Solidarności", autorka idei "samoograniczającej się rewolucji", współtworzyła m.in. koncepcję "Sieci" wiodących, największych zakładów pracy. Publikowała w obiegu niezależnym. Po 1989 r. osobisty doradca Lecha Wałęsy podczas jego prezydenckiej kampanii wyborczej. Specjalistka w kwestii przemian w krajach postkomunistycznych, szczególnie ZSRS, głośno krytykowała kierunek przebudowy politycznej i własnościowej w III RP, wskazując na zjawiska korupcji i uwłaszczenia nomenklatury Wysuwała nieraz śmiałe teorie, za które była niejednokrotnie krytykowana.
Chociaż sama nigdy nie stała się czynnym politykiem, była autorką wielu koncepcji spożytkowanych przez polityków, uważana m.in. za "matkę chrzestną" AWS autorkę jego programu; wkrótce po zwycięstwie AWS w wyborach 1997 r. zaczęła krytykować jego politykę. W ciągu lat 1999-2000 przebywała w Chinach, obserwując charakter dokonujących się tam przemian. Od 1992 prof. Uniwersytetu Warszawskiego, specjalizuje się w socjologii organizacji i socjologii polityki oraz sowietologii i zagadnieniach transformacji społeczeństw postkomunistycznych. Najważniejsze prace: Poland Sel-limiting rewolution (1984), Ontologia socjalizmu (1989), The Dynamics of Breakthrough in Eastern Europe (1991), red. W poszukiwaniu paradygmatu transformacji, (1994).